تبلیغات

منوی اصلی

فهرست موضوعی
 تعریف مهندسی صنایع (3)
 تاریخچه مهندسی صنایع (14)
 اصول مهندسی‌ صنایع (5)
 گرایشهای مهندسی صنایع (6)
 کلیدواژه مهندسی صنایع (12)
 نرم‌افزار مهندسی صنایع (7)
 ارگونومی (1)
 الگوبرداری تطبیقی (6)
 برنامه‌ریزی منابع سازمانی (4)
 پژوهش در عملیات (4)
 تفکر ناب (2)
 تولید ناب (5)
 تئوری بهینه‌سازی (1)
 حسابداری مدیریت (3)
 شش سیگما (5)
 طرح‌ریزی‌واحدهای‌صنعتی (1)
 صنایع خودروسازی (22)
 کارشناسی ارشد (8)
 مبانی سازمان و مدیریت (11)
 مدیریت استراتژیک (2)
 مدیریت پروژه (25)
 مدیریت تکنولوژی (3)
 مدیریت تعارض (1)
 مدیریت تغییر (1)
 مدیریت دانش (11)
 مدیریت ریسک (3)
 مدیریت زنجیره تامین (10)
 مدیریت کیفیت (23)
 مدیریت منابع انسانی (9)
 مهندسی ارزش (4)
 مهندسی مجدد (10)
 مهندسی معکوس (3)
 نگهداری و تعمیرات (8)
 هیوریستیک‌ها (3)
 عمومی (5)
 TRIZ (4)
 RFID (2)

نظرسنجی

کاربر محترم ، پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران به چه میزان توانسته است در ارتقای سطح و افزایش دانش شما در زمینه مهندسی صنایع و مفاهیم مرتبط آن موثر عمل نماید ؟




 

امروزه در اقتصاد مبتنی بر دانش، ارزش پایدار از راه توسعه دارائیهای نامشهودی، نظیر: مهارتها، دانش نیروی كار، ارتباط شركت با مشتریان و تامین كنندگان و ایجاد فضای سازمان نوآوری پذیر، ایجاد می‌شود. مدیریت دانش، یك فعالیت استراتژیك است برای ارزشمند شدن دانش و خلق دانش جدید از راه هم‌افزایی. كنترل و ارزیابی مدیریت دانش در سازمان، به عنوان عامل حیاتی در موفقیـت و دستیابی به اهداف چشم‌انداز بسیار مهم می باشد. روش ارزیابی متوازن رویكردی نوین برای مدیریت بر استراتژی است. توانمندی این روش در تحریك یادگیری و هدایت پرسشها برای رسیدن به چشم انداز است. ­در این ­مقاله ­به ارزیابی مدیریت دانش سازمان ­با روش­کارت امتیازی متوازن­ می پردازیم ­تا ­از ­دانش سازمان ­در­ جهت ­اهداف ­عالیه ­و­ كسب ­مزیت رقابتی بهره‌گرفته شود.

مقدمه

مدیریت استراتژیك دانش، ازاهمیت ویژه‌ای برخوردارشده است. امروزه­ فرصتهای ­ارزش ­آفرینی­ سازمان، به مدیریت ­استراتژیهای ­دانش ­پایه‌­ای منوط شده، كه ­هدف آنها به كارگیری ­داراییهای­ نامشهود­ سازمان ­است و این امر سبب ­تحولات­ قابل­ ملاحظه‌ای ­در برنامه‌ها، ساختارها و سیستم‌های ­مختلف ­موجود در سازمان­ شده ­است و الزاماتی را به ­لحاظ ­ایجاد سیستم‌های­ جدید­ به ­همراه ­داشته است­. ­لیكن توجه ­به ­مقوله ­دانش ­و مدیریت ­دانش ­در سازمانها، ­در اولویت قرارگرفته‌­است. هدف مدیریت دانش‌، بیشینه ­كردن­ سودآوری­ و افزایش اثر بخشی ­سازمانی است. در عصر دانایی ­و دانش محوری، مدیریت­ دانش­ از اهمیت ویژه‌­ای­ برخوردار شده ­است. مدیریت ­دانش ­اثر بخش، ­­به ­افرادی نیاز دارد­ که تجربه­‌ای­ مفید ­در فراهم­ کردن ­دانش دارند و افرادی ­حرفه‌­ای ­و با تجربه ­اند، که ­دانش­ را فراهم­ می‌كنند ­و در دسترس­ کسانی ­قرار می­­‌دهند که­ مخازن اطلاعات سازمان ­را­­ توسعه ­می­‌دهند (گنجی، 1383).

در اغلب ­منابع­،­ مدیریت ­دانش دارای ­چهار ­بخش ­اصلی ایجاد، ذخیره­‌سازی ­و ­بازیابی­­­، انتقال ­و به كارگیری دانش است ­و همواره­ پنجمین ­مرحله­ كه می‌­تواند اندازه­‌گیری ­دانش باشد در مراحل ­اصلی­ مدیریت­ دانش ­از قلم ­افتاده ­است، در حالی كه­ وجود آن­ برای­ موفقیت­ اجرای­ سایر فرایندهای مدیریت دانش ­امری ضروری­ است. مدیریت ­دانش­ برای­­ اجرای اثر بخش­ نیاز به­ روشها، فن‌­آوری و ابزارهای درست دارد (جعفری و همكاران، 1386).

طبق تعریف داونپورت­ و پروساك­­ دانش به معنای ­جریان ­پیچیده‌ای ­از تجربیات­ ساخت­ یافته­، ارزشها، اطلاعات ­زمینه‌ای­ و­ بینش ­كارشناسی است ­كه چارچوبی ­را ­برای ارزشیابی ­و­ تلفیق­ تجارب ­و ­اطلاعات ­جدید فراهم می‌كند ­که­ از ­تفکر ­افراد نشئت­ می گیرد. دانش در فرایند مدیریت ­دانش­ از ­راه ­ذهن هایی ­که­ آن­ را­ به­ کار می­‌گیرند، ­به وجود ­می‌آید(گنجی، 1383). كیفیت­ مدیریت ­دانش­ پیاده شده در سازمان،­ به ­این بستگی ­دارد كه دقیقا مشخص شود كه­ چه اقدامی ­در كجا­ بایستی ­انجام­ شود كه بیشترین رشد را در فرایند ­ایجاد و توسعه ­دانش مدیریت ­دانش و بیشترین ­تاثیر مثبت­ را در سازمان ­به وجود آورد ­و مهمترین ­ابزار ­­­­این امر، ­امكان ­اندازه­‌گیری ­دانش و مدیریت ­دانش در سازمان ­است (خدیور و نظافتی، 1386).

­مقالات ­متعددی ­در زمینه­ ‌مدیریت ­دانش ­و ­استراتژیهای ‌مدیریت دانش در سازمان ­منتشر شده ­و روشهای اندازه ­گیری ­و ارزیابی ­مدیریت دانش ­سازمان ­شناخته شده ­است. نقطه­ مشترك ­تمامی ­مقالات ­‌مدیریت دانش، شناسایی­ و ­سازماندهی دانش ضمنی ­و ­آشكاری­ كه­ در ­سازمان­­ها ­وجود ­دارد، و استفاده ­درست از آن­ است.­

یكی ازروشهای ارزیابی مدیریت دانش در سازمان، روش كارت امتیازی متوازن است. كارت امتیازی متوازن از سنجش برای تسخیر مهارتها، فرایندها و احتیاجات مشتری كه منجر به آینده مطلوبی كه در چشم‌انداز می شود ، استفاده می‌كند. كارت امتیازی بر روی نتایج سازمان تمركز دارد و با ایجاد توازن منجر به آینده مطلوبی كه در چشم ‌انداز منعكس شده ، می شود (كاپلان و نورتون، 2004).

از آنجا كه کارت امتیازی­ متوازن،­ روشی ­مناسب ­برای ­شناخت ­و جذب دارایی نامشهود ­سازمان به حساب می‌آید، ­در این ­مقاله ­به ارزیابی مدیریت دانش سازمان ­با روش­کارت امتیازی متوازن­ می‌پردازیم­ و ­با ­تكیه ­بر­ عوامل كلیدی موفقیت­ الگوی ­بهبود ­سازمان ­را­ ارائه كرده ­تا ­از ­دانش سازمان ­در­ جهت ­اهداف ­عالیه ­و­ كسب مزیت رقابتی ­استفاده شود.

روش­ كارت­ امتیازی ­متوازن­: کارت ­امتیازی­ متوازن­ توسط ‌رابرت­‌ کاپلان و­ دیوید ­‌نورتون ­ توسعه ­داده­ شد. ­این ­روش یكی­ از روشهای­ مرسوم­ و توسعه ­یافته­ شده­ در آمریكا­ برای اندازه­‌گیری ­بهره‌­وری ­سازمانی ­و یكی ­از روشهای ­با­قابلیت بالای مدیریت ­دانش­ است­.­ مزیت ­عمده ­این ­رویكرد در مدیریت ­دانش ­این ­است­ كه ارتباطی تنگاتنگ ­بین ­یادگیری سازمانی ­و ­سایر اندازه‌­گیری ­را ­بیان­ می‌‌كند. مبنای ­آن، تمركز ­بر استراتژی­ سازمانی ­و اهداف ­و ­نسبت ­عملكرد ­با چهار عنصر كلیدی­ مالی­، ­مشتری­،­ فرایندهای ­كلیدی و یادگیری ­و رشد است­.­ در حقیقت روشی­ برای تكمیل­ اندازه‌­گیری­های ­سنتی­ مالی­،­ با ­سه­ فاكتور پیروزی ­ضمنی ­و ناملموس­ كه شامل: سرمایه انسانی (دانش و مهارت‌ها)­ سرمایه ساختاری (دانش ­به ­هم ­تنیده فرایندهای سازمان ­و سیستم­) ­و ­سرمایه مشتری­(ارتباطات مشتریان) است (خدیور، 1386).

چار چوب ­چهار وجهی­ كارت ­امتیازی متوازن ­نشان­ می­‌دهد ­كه چگونه ­سازمان ­با سرآمدی در فرایندهای داخلی ­و ارتقای ­ارتباط ­­با مشتریان، برای ­سهامداران ­خود ارزش ­می­‌آفریند و ­با همسویی ­كاركنان، سیستمها و فرهنگ داخلی، زمینه بهبود مستمرفرایندهای سازمان را میسر می‌سازد. كارت امتیازی ­متوازن، ­مكانیسمی ­را فراهم می‌­آورد كه ­به­ كمك­ آن، ­سازمان ­برنامه‌­های­ عملیاتی یكپارچه‌­ای را در راه ­رسیدن ­به اهداف ­اجرا­ می‌كند كه این ­برنامه­‌های عملیاتی، عبارتند از:­ جمع‌آوری ­داده­، ­گزارش ­دهی، تخصیص منابع­،‌ جلسه ­راهبری­ و حل­ مسئله­، بازنگری ­استراتژی ­در پرتو دانش ­تجارب جدید. ­در واقع ­با این­ مكانسیم، سازمان ­برای­ حل­ مشكلات ­به­ صورت جمعی ­اقدام ­می‌­كند.­ كارت امتیازی ­متوازن­ ماموریت، ­ارزشها، ­چشم‌انداز ­و استراتژی سازمان­ را­ به اهداف ­و­ شاخصهای ­عملكرد ­در ­هر ­یك از چهار وجه كارت امتیازی، ترجمه می‌كند.

چهار وجه­ كارت ­امتیازی ­متوازن

وجه مالی:­ چگونه­ می­توانیم ­برای ­سهامداران­ ارزش افزوده­ ایجاد كنیم­؟‌

وجه مشتری:­ چگونه ­می­‌توانیم­ برای مشتریان ­ارزش ­ایجاد ­كنیم­؟

وجه­ فرایندهای­‌ داخلی: ما برای ­موفق ­شدن ­نیاز داریم ­چه­ كارهایی ­را خوب ­انجام ­دهیم؟ فرایندهای بحرانی­ كه­ بیشترین­ تاثیر را ­بر مشتریان و اهداف ­مالی ­ما ­دارند، كدامند؟

وجه ‌رشد و‌یادگیری: چگونه ­دارایی­های ­نامشهود­ كاركنان­ و­سازمان­، برای بهبود فرایندهای حیاتی­ همسو می‌شود­؟­ چگونه می‌­توانیم ­به ارزش ­افزایی ­ادامه ­دهیم­؟
درمقایسه با اندازه­ گیریهای حسابداری ­سنتی­، ­كارت امتیازی­ متوازن­، كانون ­توجه خود را از شاخص ­مالی­ خالص ­به­ گونه‌ای ­تغییر داده ­است­ كه ­سه عامل­ كلیدی­ موفقیت غیر ملموس ­را در برگیرند. اینها تقریبا معادل ­با سه ­بخش­ سرمایه ­فكری­ هستند كه سرمایه­ انسانی (دانش ­و تجربه ­افراد) ­سرمایه ساختار یافته­(دانش نهفته ­در سیستم­ها و فرایندهای سازمان­)­و ­سرمایه­ مشتری (ارتباطات مشتری)نام دارند. بر ­این ­اساس ­وجه­‌های یاد شده­ می‌­توانند به طور مناسب برای ارزیابی­ شرایط موجود مدیریت ­دانش ­و ارزیابی­ آن ­تطبیق­ داده ­شوند (جعفری و همكاران، 1386).
این چهار وجه با­ زنجیره­ علت ­و معلولی ­به یكدیگر وابسته­‌اند­. برای مثال‌،­ یك دوره آموزشی­ كه­ مهارت ­كاركنان ­را بهبود می­‌بخشد­ (وجه رشد و یادگیری) سبب بهبود ­ارائه خدمات ­بهتر ­به­ مشتری ­می­‌شود ­(فرایند داخلی)­و این بهبود نیز به نوبه خود به رضایت ­و­ وفاداری ­مشتری منجر ­می­‌شود (­وجه ­مشتری ­و بازار)­ و در نهایت درآمد و حاشیه­ سود بالا­ می‌رود (وجه مالی). (كاپلان و نورتون، 2006) معیارها در کارت امتیازی متوازن­ به­ گونه‌­ای ­انتخاب می شوند که براساس آن بتوان توجه مدیران و کارکنان سازمان را به عواملی جلب کرد که سطح عملکرد بالا درآن معیار­ها باعث موفقیت رقابتی سازمان شود.کارت امتیازی متوازن معیارها را با محوریت اجرای استراتژی یکپارچه می سازد. با روش ­ارزیابی متوازن، ­توانایی­ سازمان­ در رسیدن­ به­ اهداف­ ارزیابی می‌شود، ­تمام ­توان­ و ­نیروی ­سازمان­ در راستای­ تحقق ­استراتژی سازمان همسو می‌شود.

ارتباط وجوه كارت امتیازی متوازن با مدیریت دانش

چهار وجه­ كارت امتیازی متوازن ­در قالب ­زنجیره علت ­و معلولی ­با هم­ در ارتباط هستند­. در ­این ­زنجیره، مفهوم ­وجه­ رشد و یادگیری به ­مدیریت ­دانش ­مرتبط ­می­‌شود. در مدیریت ­دانش ­فعالیتهایی، ­از قبیل: آموزش(هم ­به صورت ­رسمی ­و هم ­بصورت غیررسمی­) ­ایجاد تیمهای­ كار